Cerca

Newsletter

iscriviti alla newsletter

La tua mail*




Ἱστορία τῆς ἐν Κορσικῇ Ἑλληνικῆς Ἀποικίας

 ΙΕ΄. ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΚΛΗΡΟΥ ΤΗΣ ΑΠΟΙΚΙΑΣ ΤΑΥΤΗΣ

Ν. ΦΑΡΔΥ




 

ΙΕ΄.

 

ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΚΛΗΡΟΥ ΤΗΣ ΑΠΟΙΚΙΑΣ ΤΑΥΤΗΣ

 

 

Οἱ ἐξ Οἰτύλου ἐν Κορσικῇ ἐλθόντες καὶ ἐγκατασταθέντες Ἕλληνες ἔφερον μεθ’ ἑαυτῶν ἕναν Ἐπίσκοπον, τὸν Παρθένιον Καλκανδῆν, ἱερεῖς, ἱερομονάχους, μοναχοὺς τοῦ Τάγματος τοῦ ἁγίου Βασιλείου, δοκίμους καὶ καλογραιάς. Κατὰ τὴν μαρτυρίαν δὲ τοῦ μεταξύ ἀποίκων Ἑλλήνων καὶ γενουηνσιανῆς Δημοκρατίας ἀνταλλαγέντος συμφωνητικοῦ ἐγγράφου, μετὰ τὸν θάνατον τοῦ Παρθενίου Καλκανδῆ, οἱ Ἕλληνες οὗτοι δέν εἶχον το δικαίωμα να τὸν ἀντικαταστήσουν. Μετὰ τὸν θάνατον λοιπόν αὐτοῦ οἱ Ἕλληνες Κληρικοί ἐξέλεγον ἕναν ἐκ τῶν ὑπαρχόντων Ἱερέων, ὡς ἀρχηγόν των, εἰς τὸν ὁποῖον ἔδιδον τὸν τίτλον τοῦ Πρωτόπαπα ἢ Προεστῶτος.

Κατὰ τα συμπεφωνημένα, ὁ ἑλληνικός οὗτος Κλῆρος ὤφειλε νὰ ὑποταχθῇ εἰς τὴν δεσποτείαν τοῦ Ποντήφικος τῆς Ῥώμης, ἀλλ’ ἡ ὑπόσχεσις καὶ ἀνάγκη αὕτη ἦτο διὰ τὴν μεταγενεστέραν γενεάν τοῦ Κλήρου. Οἱ ἐξ’ Ἑλλάδος ἐλθόντες Κληρικοί οὗτοι ἐξηκολούθησαν να διατηρῶσι τὸ Ὀρθόδοξον δόγμα των καὶ τὴν ἐν γένει λατρείαν τῶν πατέρων των.

Ἰδού δὲ περὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης τί μανθάνομεν ἐκ τῆς ἀνωνύμου Ἱστορίας τοῦ La Ville Heurnois ̇ «Ὅτε, λέγει, κατηγγέλθη εἰς τὴν Δημοκρατίαν τῆς Γενούης ὅτι οἱ μοναχοί τῶν ἐν Κορσικῇ Ἑλλήνων ἐξηκολούθουν νὰ διατελῶσιν ἔν τισι πλάναις (sic), οὐ μόνον ἀφῆκε να καταστραφῇ το Μοναστήριον των, ἀλλά καὶ τοῖς ἐπέβαλε ἓν εἶδος Καπελάνου ἐκ τοῦ Τάγματος τοῦ ἁγίου Δομηνίκου, ἑπιφορτισμένου νὰ διδάσκῃ τοὺς Ἕλληνας τὴν Ἱερὰν Κατήχησιν.» (Ἀνωνύμ. Ἱστορ. κτλ. σελ. 293). Τὸ μεταξὺ Γενουηνσίων καὶ Ἑλλήνων ἀνταλλαγὲν συμφωνητικόν ἔγγραφον διέτασσε τοὺς Ἕλληνας να ἀλλάξωσι θρησκείαν. Οἱ Ἕλληνες δὲν συνεμορφώθησαν μὲ τὰς διαταγὰς ταύτας, διότι αἱ θρησκευτικαὶ πεποιθήσεις τῶν ἀνθρώπων δυσκόλως μεταβάλλονται. Ἡ πρᾶξις αὕτη ἐθεωρήθη ὡς ἔγκλημα! Διὰ τοῦτο λοιπόν ἡ γαληνοτάτη Δημοκρατία ἔστειλε τὸν Καπελάνον της, ἵνα δι’ αὐτοῦ ἐκβιάσῃ ἐκ νέου τὰς συνειδήσεις τῶν ταλαιπώρων Ἑλλήνων. Ἀλλὰ τὸ Μοναστήριον τῶν Ἑλλήνων Μοναχῶν ὑπῆρχε σχεδόν μέχρι τῆς φυγῆς τῶν Ἑλλήνων ἐκ Παομίας. Ἄρα, μέχρι τῆς ἐποχῆς ταύτης, οἱ ἐν Κορσικῇ Ἑλληνες ἐξηκολούθουν να διατελῶσιν ἐν τῇ δῆθεν πλᾶνῃ των.- Ἔπειτα δὲ, τὸ ὅτι οἱ Ἕλληνες οὗτοι δὲν ἠγάπων πολὺ τὸν Δυτικόν Κλῆρον καὶ τὸ Δυτικόν δόγμα, ἐξάγεται καὶ ἐκ τούτου: Δὲν ἤθελον νὰ πληρόνωσιν ἀρχιερατικά δικαιώματα εἰς τον Λατῖνον Ἀρχιεπίσκοπον οὔτε ἐν Παομίᾳ, οὔτε ἐν Αἰακκίῳ. Καὶ ἂν δὲ ποτε ἔπραξαν τοῦτο, βεβαίως τὸ ἔπραξαν παρὰ τὴν θέλησίν των.

Ἡ τελευταία αὕτη εἰδησις ἐξάγεται ἔκ τινος ἀλληλογραφίας τοῦ Καπετὰν Γεωργίου μετὰ τινῶν Κληρικῶν τοῦ Αἰακκίου σωζομένης μέχρι σήμερον ἐν τοῖς ἀρχείοις τῶν ἐν Αἰακκίῳ Στεφανόπουλων-Κομνηνῶν – Καὶ ἑτέραν δὲ μαρτυρίαν τούτου ἔχομεν τὴν περὶ τοῦ ἀρχηγοῦ Ἀποστόλου Στεφανοπούλου εἴδησιν, τὴν ὁποίαν διέσωσεν ἡμῖν ὁ Καμβιάγης, ὁ ὁποῖος, ὁμιλῶν περὶ αὐτοῦ, λέγει̇ «e dopo due anni tornò in Vitilo, ove, non senza sospetto di Scisma, pose fine ai suoi giorni.»(Istoria κτλ. Τόμ. Β’. σελ. 312, ἐν τῇ 1ῃ ὑποσημειώσει).  Ὅλα δε ταῦτα μαρτυροῦν τρανῶς ὅτι οἱ Ἕλληνες οὗτοι ἐξ ἀνάγκης ὑπετάχθησαν εἰς τὸν Πάπαν καὶ ὅτι, ἂν καὶ ὑποταγμένοι αὐτῷ, ἐξηκολούθησαν να διατηρῶσι τὸ Ὀρθόδοξον δόγμα των.  

Ὡσαύτως δὲ καὶ ὁ συγγραφεὺς τῆς Description de la Corse κτλ. λέγει καθαρῶς περὶ τῶν Ἑλλήνων τούτων ὅτι «Au commencement de ce siécle, les Genois pour augmenter le nombre des habitants de cette isle, y reçurent et donnerent des terres à six cent Mainotes, qui sont des Grecs Romains et Schismatiques de la Morée κτλ.» Σελ.75. Καὶ κατωτέρω : «Les Grecs ont conservé tous les usages et costumes de leur pays : leurs prêtres font l’office suivant leur ancient rit dans les Églises des Latins ̇  les Papas où Prêtres sont mariés κτλ.» Σελ. 78.

Ὁπότε δὲ ὁ Ἐπίσκοπος των ἀπέθανε καὶ ὁ ἀριθμός αὐτῶν ἠλαττοῦτο ἐκ τοῦ χρόνου, τότε βεβαίως ἦλθον εἰς συνάφειαν μὲ τὸν Λατινικὸν Κλῆρον. Κατὰ πᾶσαν δὲ πιθανότητα πρῶτος Λατῖνος Άρχιερεὺς ἐλθὼν εἰς Παομίαν εἶναι ὁ Ἐπίσκοπος τῆς Σαγώνας Δομήνικος Καβανιάριος, ὁ ὁποίος τῷ 1715 ὑπεχρέωσε τοὺς ἱερεῖς τῆς Παομίας να κρατήσωσι τακτικά ληξιαρχικά βιβλία. Ἔπειτα δὲ ἀφοῦ ὁ τελευταῖος τῶν ἱερέων ἀπέθανεν, ἔπρεπε ὁ λατῖνος Ἀρχιερεὺς νὰ χειροτονήσῃ ἄλλους τοιούτους.

Ἡ ἐκπαίδευσις τοῦ Κλήρου παρὰ τοῖς Ἕλλησι τούτοις βεβαίως ἐγίνετο ὡς καὶ παρὰ τοῖς ἐν Ἀνατολῇ. Εἷς ἱερεύς παρασκεύαζε τὸν συνάδελφον καὶ διάδοχόν του. Τὸν ἐδίδασκεν ἀνάγνωσιν καὶ γραφήν ̇  τὸν ἐμάνθανε να ψάλλῃ καὶ να ὑπηρετῇ ἐν τῇ Ἐκκλησίᾳ _ τὸν ἐδίδασκε τὸ Τυπικόν τῶν Ἀκολουθιῶν καὶ τὴν Λειτουργίαν, καὶ κατόπιν μία εὐχὴ τοῦ Ἀρχιερέως τὸν μετέτρεπεν εἰς ἱερέα. Ἐκ τούτων ἕπεται ὅτι ὁ προπαρασκευαστὴς ἱερεὺς ἐνεφύτευεν εἰς τὸν μαθητήν του τὰ θρησκευτικά του αἰσθήματα καὶ τας πεποιθήσεις του.

Τὸ σύστημα τοῦτο τῆς ἐκπαιδεύσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ τούτου Κλήρου ἐξηκολούθησε σχεδόν μέχρι τῶν ἀρχῶν τοῦ παρόντος αἰῶνος, ὁπότε ἡ Προπαγάνδα τῆς Ῥώμης ἀνέλαβε τὴν ἐκπαίδευσιν καὶ ἀνατροφὴν τῶν Ἱερέων τῆς Ἑλληνικῆς ταύτης ἀποικίας. Ἐκ τοῦ συστήματος δὲ τούτου τοῦ Κλήρου ἐξάγεται ὅτι οἱ ἐν Κορσικῇ ἄποικοι Ἕλληνες μετὰ τοῦ Κλήρου των, ἂν καὶ ὑποτεταγμένοι εἰς τὴν Αὐλὴν τῆς Ῥώμης, ἐξηκολούθησαν νὰ ἦναι καθαρῶς καὶ κατ’ οὐσίαν Όρθόδοξοι μέχρι τοῦ τέλους τοῦ παρελθόντος αἰῶνος. Λέγω δὲ μέχρι τοῦ τέλους τοῦ παρελθόντος αἰῶνος, ὅσον ἀφορᾷ τὸ σύνολον τῆς ἀποικίας. Ἐάν ὅμως θελήσωμεν να ἐρευνήσωμεν τὰς πεποιθήσεις τῶν ἀνθρώπων κατ’ ἄτομα, βεβαίως ἀκόμη καὶ σήμερον ὑπάρχουσι πολλοὶ Ἕλληνες ἐν Καρυαῖς, οἵτινες δυσανασχέτως φέρουσι τὸ ὄνομα τοῦ Πάπα. Δυστυχῶς ὅμως ἐλευθερία συνειδήσεως ἐν τῇ Δυτικῇ Ἐκκλησίᾳ δὲν ὑπάρχει!

Τοὺς Ἕλληνας τούτους δὲν φλέγει μόνη ἡ ἀγάπη τῆς Ἀνατολικῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας, ἀλλά καὶ ὁ ἔρως τῆς Πατρίδος ἐκείνης, τὴν ὁποίαν μετὰ τοσαύτης δυστυχίας καὶ θλίψεως ἠναγκάσθησαν νὰ ἐγκαταλίπωσι.

Ὁ ἱερός οὗτος ἔρως τῆς φιλτάτης Πατρίδος δὲν ἐσβέσθη καὶ καθ’ ὅλους τοὺς μετὰ ταῦτα χρόνους. Ὡς δὲ πληροφοροῦμαι, ἐν καιρῷ τοῦ μεγάλου ὑπὲρ ἀνεξαρτησίας ἀγώνος τῶν Ἑλλήνων τῷ 1821, πολλοί Ἕλληνες τῆς Κορσικῆς ἦσαν ἕτοιμοι καὶ πρόθυμοι να ὑπάγουν νὰ χύσουν τὸ αἷμα των ἐν τῷ βωμῷ τῆς πεφιλημένης Πατρίδος των. Διάφοροι ὅμως περιστάσεις ἀνεχαίτισαν τὴν ἐπιθυμίαν των ταύτην καὶ ἰδίως ἡ ἔλλειψις τῶν μέσων τῆς μεταβάσεως εἰς τὸν τόπον τοῦ ἀγῶνος. Εἷς δὲ συγγραφεὺς, ὁ κ. Ν. Στεφανόπουλος, καταγόμενος ἐν τῶν ἐν Κορσικῇ Ἑλλήνων, ἐδημοσίευσε τῷ 1826 καὶ Πολιτικὰς σκέψεις ἐπὶ τῆς τότε καταστάσεως τῆς Ἑλλάδος. Ἀλλά καὶ μέχρι σήμερον πολλοί σπινθῆρες τοῦ ἱεροῦ τούτου ἔρωτος διετήρησαν διακαεῖς ἐν ταῖς καρδίαις τῶν Καρυατῶν. Μετὰ συγκινήσεως δὲ καρδίας παρακολουθοῦσι πάντοτε τὰς διαφόρους φάσεις τῆς Ἑλλάδος. Ὅτε δὲ τῷ 1886 ἔμαθον ἐκ τῶν ἐφημερίδων ὅτι ὁ περὶ τῶν ὅλων ἀγὼν τῆς Ἑλλάδος ἦτο ἐπικείμενος, πρόθυμοι ἔσπευσον να προσφέρουν τὸν ὀβολόν των εἰς τὸν Ἐρυθρόν Σταυρὸν τῆς Ἑλλάδος. (Βλπ. Ἀκρόπολιν Ἀθηνῶν, 26 Ἀπριλ. 1886, ἀριθ. 1414, σελ. 2).

Τὸ χρηματικόν τοῦτο ποσὸν, καίτοι εὐτελές, ἦτο ὅμως μεγάλης ἀξίας, διότι προήρχετο ἐκ συμπασχουσῶν καρδιῶν καὶ ἐξήρχετο ἐκ πενιχρῶν βαλαντίων. Οἱ Ἕλληνες οὗτοι ἠθέλησαν νὰ τελέσουν καὶ μνημόσυνον ὑπέρ ἀναπαύσεως τῶν ψυχῶν τῶν ἐν τοῖς ἑλληνοτουρκικοῖς μεθορίοις πεσόντων Ἑλλήνων, κατὰ τὰς συμπλοκὰς τοῦ μηνός Μαΐου 1886, ἀλλ’ ὁ ἱερεύς των δὲν τοῖς ἐπέτρεψεν.

Τοιοῦτοι ἦσαν οἱ ἱερεῖς, – καὶ κατὰ συνέπειαν ἡ ἑλληνικὴ αὕτη ἀποικία, διότι ὁ ἱερεύς εἶναι πάντοτε κύριος τῆς συνειδήσεως τῶν ἀπαιδεύτων ἀνθρώπων – πρὶν ἢ ἀρχίσωσι νὰ ἐκπαιδεύονται ἐν τῇ Προπαγάνδᾳ τῆς Ῥώμης. Ἀφ’ ὅτου ὅμως νέοι Καρυᾶται ἀποστέλλονται εἰς Ῥώμην ἵνα ποιήσωνται ἐκεῖ τὰς ἱερατικὰς σπουδάς των, ἔκτοτε ἡ ἑλληνική παράδοσις καὶ θρησκεία ἤρχισε νὰ ἐκλείπῃ ἐκ τῆς ἑλληνικῆς ταύτης ἀποικίας. Πᾶν ἑλληνικόν φρόνημα καὶ αἴσθημα ἐξαλειφεται, καὶ ἡ ἑλληνικωτάτη αὕτη ἀποικία, ὁλίγον κατ’ ὁλίγον, ἤρχισε νὰ λαμβάνῃ τὴν τύχην ἄλλων τοιούτων ἀποικιῶν, ἐγκατασταθεισῶν μετὰ τὴν Ἅλωσιν τῆς Κωνσταντινουπόλεως εἰς διάφορα μέρη τῆς Κάτω Ἰταλίας καὶ τῆς Σικελίας.

Οἱ ἀρχαίοι ἱερεῖς τῆς ἀποικίας ταύτης εἶχον γλῶσσαν μητρικὴν τῆν ἑλληνικήν των γλῶσσαν. Ἐδίδασκον τὴν Ἱερὰν Κατήχησιν ἑλληνιστί, ὡμίλουν ἐπ’ Ἐκκλησίας ἑλληνιστὶ καὶ συνδιαλέγοντο μὲ τὸ ποίμνιόν των ἑλληνιστί.

Ἐν τοῖς ἀρχείοις τῆς ἐν Αἰακκίῳ οἰκογενείας τῶν Σεφανόπουλων Κομνηνῶν, παρετήρησα ἓν τετράδιον ἐξ ὁκτώ σελίδων, ἐπί τοῦ ὁποίου εἶναι γεγραμμένη Ὁμιλία Ἐκκλησιαστική, ἥτις ἄρχεται ἐκ τοῦ Εὐαγγελικοῦ ῥητοῦ :  «Εὑρίσκει Φίλιππον καὶ λέγει αὐτῷ ἀκολούθει μοι...» Εἶναι δε καλῶς γεγραμμένη καὶ ἀρκετὰ ὁρθῶς.

Οἱ δημερινοί ἱερεῖς ὑπάγουν εἰς τὴν Ῥώμην διὰ νὰ λάβουν τὰ ἱερὰ φῶτα καὶ ἀφήνουν ἐκεί τὴν ἑλληνικὴν των γλώσσαν. Ἐπιστρέφοντες δὲ εὶς Καρυάς, φθάνουσιν ἐκεῖ μὲ ὅλα τὰ προτερήματα τῶν φραγκοπαπάδων! ...

Ἐκ τῶν ληξιαρχικῶν βιβλίων τοῦ Δημαρχείου τῶν Καρυῶν προσεπάθησα νὰ συντάξω γενικόν κατάλογον τῶν ἱερέων τῆς ἀποικίας ταύτης, ἀλλὰ τοῦτο μοὶ ὑπῆρξεν ἀδύνατον. Ἐν τούτοις ἡ ἐργασία αὕτη μ’ ἔκανε νὰ μάθω χαρακτηριστικά τινα τῶν Κληρικῶν τούτων. Πολλοὶ ἐξ αὐτῶν εἶναι κακόγραφοι καὶ ἀνορθόγραφοι. Οὐδεὶς δ’ ἐξ αὐτῶν γνωρίζει γραμματικήν. Σχεδόν ὅλοι φέρουσι τὸν τίτλον τοῦ Στεφανόπουλος. Οἱ πλεῖστοι αὐτῶν εἶναι ἔγγαμοι μέχρι τοῦ 1817. Ὑπῆρξαν δ’ ἱερεῖς ἐν ἐνεργείᾳ πάντοτε περισσότεροι τῶν δύο ̇ τέσσαρες, πέντε καὶ ἔστιν ὅτε περισσότεροι.

Ἐν τῇ καταμετρήσει τῆς 1 Ἰουλίου 1773 ἀπαντώνται, ἐπὶ κεφαλῆς τοῦ καταλόγου, ἱερεῖς τῆς ἑλληνικῆς ταύτης ἀποικίας οἱ ἀκόλουθοι: παπᾶ-Μιχάλης Στεφανόπουλος, παπᾶ-ΝικολόςΓαριδάκης, παπᾶ-Ἡλίας Παπαδάκης (ἔγγαμος), παπᾶ-Κυριακός Στεφανόπουλος, παπᾶ-Κωνσταντίνος Στεφανόπουλος, παπᾶ-Μιχάλης Κοριτζάκης καὶ παπᾶ-Πατρίκιος Στεφανόπουλος.

Οἱ ἱερεῖς οὗτοι βεβαίως δὲν ἠδύναντο νὰ ζῶσιν ἐκ τῶν εἰσοδημάτων τῆς ἐνορίας των. Ἕπεται λοιπόν ἐκ τούτου ὅτι καὶ αὐτοὶ εὶργάζοντο, ὡς καὶ οἱ λοιποὶ χωρικοί, εἰς τοὺς ἀγρούς. Πράγματι δὲ ἡ ἀνάμνησις διεσώθη μέχρι σήμερον τοῦ ὅτι οἱ τότε ἱερεῖς ὤργονον οἱ ἴδιοι τοὺς ἀγροὺς των καὶ ἐκαλλιέργουν τὰς ἀμπέλους των.

Οἱ Ἕλληνες ἱερεῖς τῆς Κορσικῆς ἔφερον κόμην μακρὰν καὶ γενειάδα, καὶ ἦσαν ἐνδεδυμένοι ὡς καὶ οἱ ἐν Ἀνατολ Ὀρθόδοξοι ἱερεῖς.

Μέχρι τοῦ 1817 φθάνουν τὰ ληξιαρχικὰ βιβλία, περὶ ὧν ἤδη ἐγένετο λόγος, καὶ σχεδόν μέχρι τῆς ἐποχῆς ταύτης φθάνει καὶ ἡ ἑλληνικὴ Ὀρθόδοξος παράδοσις παρὰ τοῖς Ἕλλησι τούτοις ἱερεῦσι. Οἱ κατὰ τὴν ἐποχὴν ταύτην ἱερουργοῦντες ἱερεῖς εἶναι ὁ παπᾶ-Ἰωάννης Βλαχάκης καὶ ὁ παπᾶ-Ἠλίας Παπαδάκης. Τούτων δ’ ὁ μὲν παπᾶ-Ἰ. Βλαχάκης, Ἕλλην ἱερεύς, ἀπῆλθεν εἰς Λιβοῦρνον τὸ 1818, ὅπου ἀπέθανεν.

 

 

 


Dona l'otto per mille

Santi di oggi

i santi di oggi 21-10-2019

San Ilarione il grande; Santi Gaio, Dasio e Zotico, martiri; San Zaccaria, martire; San Socrate, ieromartire; San Eucrato, martire; San Baruch; San Azes, martire; San Giacomo; Santi Plantino e Irene; Santi Stefano, Pietro, Paolo e compagni, martiri; San Filoteo l'Athonita; San Giovanni di Monembasia, neomartire.

i santi di domani 22-10-2019

San Abercio, vescovo di Hierapolis, taumaturgo; I Santi Sette giovani d'Efeso; Santi Alessandro, Eraclio e compagni, martiri; San Zaccaria, martire; San Rufo; San Lot.

Condividi

Bookmark This

Follow Us

TOP