Cerca

Newsletter

iscriviti alla newsletter

La tua mail*




ΤΑ ΙΕΡΑ ΑΜΦΙΑ

 

Χρήστος Δελαπόρτας Dr. Θεολογίας




 

Τα ιερά άμφια[1].

 

Όταν μιλάμε για άμφια, εννοούμε τα άμφια της Αγίας Τραπέζης και τα άμφια των κληρικών.

 

  • Τα άμφια της Αγίας Τραπέζης.

Η Αγία Τράπεζα, είναι το ιερότερο σημείου του χριστιανικού ναού.  Είναι ο τάφος του Χριστού, αλλά και ο θρόνος της δόξας Του.  Κατασκευάζεται από πέτρα «ἡ δε πέτρα ἣν ὁ Χριστός»[2] και στηρίζεται σε ένα ή τέσσερις κίονες ή σε κτιστό βωμό.  Κατά την τελετή των εγκαινίων τοποθετούνται ιερά λείψανα, πλένεται και χρίεται με μύρο. 

Καλύπτεται για αισθητικούς λόγους και ένδειξη τιμής από τρία καλύμματα:

  1. Κατασάρκιο ή κατάσαρκα.  Λευκό πανί, που απλώνεται κατά τα εγκαίνια και δένεται στον κίονα.  Συμβολίζει την νεκρική σινδόνα του Χριστού και δεν αλλάσσεται ποτέ.  Σε περίπτωση φθοράς όπου πρέπει να αλλαχτεί, γίνεται ιδική ακολουθία.  Παλαιότερα γινότανε κατά την Μεγάλη Πέμπτη.
  2. Ενδυτή όπου βρίσκεται πάνω από το κατασάρκιο.  Είναι πολυτελές ύφασμα σύμβολο της δόξης και της θείας ευπρέπειας.  Είναι το ύφασμα που αλλάζεται ανά περιόδους και παίρνει το αντίστοιχο χρώμα. Για παράδειγμα κατά την Μεγάλη Τεσσαρακοστή είναι πορφυρό ή σκούρο, λευκό ή κόκκινο το Πάσχα.
  3. Ειλητόν είναι το κάλυμμα που απλώνεται κατά την θεία Λειτουργία λίγο πριν το χερουβικό και μέχρι και την θεία μετάληψη.
  4. Αντιμήνσιο ύφασμα με ποικίλες παραστάσεις όπως αποκαθήλωση, Ταφή.  Φέρει την υπογραφή και την σφραγίδα του εκάστοτε Μητροπολίτη.  Το αντιμήνσιο βρίσκεται μέσα στο ειλητόν.

 

  • Τα άμφια των κληρικών.

Οι κληρικοί αρχικά δεν φορούσαν άμφια, αλλά σύντομα κατά μίμηση της ιουδαϊκής παράδοσης, εισήχθη η χρήση τους.  Τα άμφια είναι επτά όπως επτά είναι και τα χαρίσματα του αγίου Πνεύματος και ο ιερός αριθμός της πληρότητας και κατανέμονται σ’ όλους τους βαθμούς της ιεροσύνης.  Έτσι ο διάκονος φέρει τρία, ο πρεσβύτερος πέντε (αερισμός αισθήσεων) και ο επίσκοπος επτά (η πληρότητα της ιεροσύνης).  Ο συμβολισμός αλλάζει ανάλογα το άμφιο και ποικίλει από διάφορους ερμηνευτές.  Το χρώμα προσδιορίζεται ανάλογα με την περίοδο.

 

Τα άμφια κατά τους βαθμούς με συντομία είναι:

  1. Άμφια Διακόνου.
  • Το στιχάριο, χιτώνας που φτάνει μέχρι το αστράγαλο περίπου και φαρδύ στα χέρια.
  • Επιμάνικα, που τοποθετούνται στους καρπούς των χεριών.
  • Το οράριο (από το λατινικό orate=προσεύχεσθαι), ταινία υφάσματος που φέρεται στον αριστερό ώμο, με τα άκρα το ένα προς και το άλλο πίσω.

 

  1. Τα άμφια του Πρεσβυτέρου.
  • Το στιχάριο που είναι στενότερο από του διακόνου και πιο στενό στα χέρια.
  • Τα επιμάνικα.
  • Το επιτραχήλιο.  Είναι όμοιο με το οράριο, αλλά τοποθετείτε από τον τράχηλο με τα δύο άκρα προς τα εμπρός.
  • Η ζώνη.
  • Το φελώνιο.  Αρχαϊκό αχειρίδωτο ένδυμα που περνάει από το κεφάλι.

 

 

 

  1. Τα άμφια του Επισκόπου.
  • Το στιχάριο, είναι όμοιο με του πρεσβυτέρου, αλλά έχει στα άκρα δύο κάθετες ταινίες (ποταμούς).
  • Τα επιμάνικα.
  • Το επιταχήλιον.
  • Η ζώνη.
  • Ο σάκκος.  Αρχικά ήταν φελώνιο πολυσταύριο που κατά την τουρκοκρατία με την αυτοκρατορική δαλματική (σάκκος) που φορούσε μόνο ο Πατριάρχης κατά τις δεσποτικές εορτές.  Έτσι ο σάκκος αντικατέστησε με την πάροδο του χρόνου το φελώνιο.
  • Το επιγονάτιο, ρομβοειδές ύφασμα που εξέρχεται από την ζώνη, (είδος λεντίου).  Είναι μίμηση του Νιπτήρος κατά τον μυστικό δείπνο.  Σ’ αυτό κεντάτε σταυρός ή άλλες εικόνες.
  • Το ωμοφόριον.  Είναι ταινία υφάσματος σταυρουμένη στο στήθος.  Το ένα άκρο πάει εμπρός και το άλλο πίσω. 

 

Στην αρχιερατική αμφίεση με την πάροδο του χρόνου προσετέθησαν και άλλα διακριτικά, όπως είναι ο επιστήθιος σταυρός, το εγκόλπιο με την εικόνα της Θεοτόκου, η ποιμαντική ράβδος και η μίτρα.  Μερικά από αυτά χρησιμοποιούνται και από τους ηγουμένους των σταυροπηγιακών μονών (όπως είναι η ράδβος).  Σταυρός και επιγονάτιο έχουν δοθεί ως οφφίκιο στους πρεσβυτέρους.

 

Οι υποδιάκονοι φορούν διακονικό στιχάριο και το οράριο ζωσμένο.

Οι αναγνώωστες φορούν ράσο.  Παλιότερα όμως φορούσαν ιδικό φελώνιο σαν στιχάριο.



[1] Ιωάννου Φουντούλη, Λειτουργική Α΄ εισαγωγή στη θεία Λατρεία, Θεσσαλονίκη 2007, 61-69

[2] Α΄ Κορ.10,4.

 


Dona l'otto per mille

Santi di oggi

i santi di oggi 01-03-2021

i santi di domani 02-03-2021

Condividi

Bookmark This

Follow Us

TOP